Wielki Post Środa Popielcowa

40 dni postu

Od posypania głów popiołem rozpoczął się w Środę Popielcową w Kościele katolickim Wielki Post - 40-dniowy okres przygotowania do Wielkanocy.

Wielki Post zakończy się liturgią Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, czyli po 46 dniach. Trwać będzie jednak 40 dni, na pamiątkę 40-dniowego postu Jezusa na pustyni, ponieważ w niedziele nie obowiązuje. Okres Wielkiego Postu to dla osób wierzących czas pokuty, który przejawia się przede wszystkim w trzech praktykach wielkopostnych: modlitwie, poście i jałmużnie.

Środa Popielcowa jest, zgodnie z nowymi przykazaniami kościelnymi, wprowadzonymi w pierwszą niedzielę Adwentu 2003, świętem nakazanym, a więc nie ma obowiązku uczestniczenia tego dnia w Mszy Św. Jak co roku jednak wierni w powiecie krapkowickim pojawili się licznie w kościołach. Tradycyjnemu obrzędowi posypania głów popiołem towarzyszą słowa: 'Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz' lub rzadziej 'Nawracajcie się i wierzcie w ewangelię'. Obrzęd ten, przypominający nam o naszej pokorze wobec Boga, wykonuje się popiołem z palm poświęconych w Niedzielę Palmową poprzedzającego roku. Często zdarza się, że osoby wychodzące z kościoła nie wiedzą, co zrobić z popiołem, który zostaje na głowie. Nie ma jednak żadnego nakazu, aby nosić go przez jakiś określony czas - można umyć głowę nawet po przyjściu z kościoła do domu.

Popielec jest dniem ścisłego postu. Oznacza to, że w dniu tym obowiązuje zarówno wstrzemięźliwość od spożywania mięsa (post jakościowy), jak i post ilościowy, zgodnie z którym spożyć można tylko jeden posiłek 'do syta'. Nie ma zakazu jedenia przy tym dwóch innych posiłków (np. śniadania i kolacji), ale powinny być one zdecydowanie mniejsze. Zakaz spożywania mięsa obowiązuje wszystkich wierzących od 14 roku życia, post natomiast osoby od 18 do 60 roku życia. Do tych samych nakazów dotyczących ścisłego postu należy stosować się także w Wielki Piątek. Natomiast wstrzymywanie się od jedzenia mięsa obowiązuje katolików także we wszystkie piątki, chyba, że w piątek wypada jakieś święto (wtedy post nie obowiązuje). Do potraw mięsnych zalicza się również np. rosół przygotowany na mięsie lub kościach. Jedzenie natomiast produktów tylko zawierających tłuszcze zwierzęce nie stanowi naruszenia postu.

W Środę Popielcową, wszystkie piątki roku - a szczególnie w Wielki Piątek - oraz przez cały okres Wielkiego Postu nakazane jest wstrzymywanie się od zabaw. Nie należy jednak imienin czy urodzin znajomego czy kogoś z rodziny traktować jako zakazanej zabawy, oczywiście, jeżeli będzie to świętowanie z umiarem. Nie ma zakazu spożywania alkoholu czy korzystania z różnego rodzaju rozrywek. Kościół zachęca jednak do przeżycia tego okresu w należytej pokucie. Częste są do dzisiaj postanowienia wielkopostne - dobrowolne wyrzeczenia, czasem nawet drobne - które pozwalają lepiej przygotować się do Wielkanocy.

Ważną praktyką wielkopostną jest też jałmużna. Powinna ona polegać na dzieleniu się z innymi czymkolwiek. Może to być także dzielenie się swoim czasem - poświęcanie go potrzebującym, rodzinie. Poświęcenie wolnego czasu na zabawę z dzieckiem albo na akcje charytatywne to także wielkopostna jałmużna.

Katolicy w okresie między pierwszą niedzielą Wielkiego Postu a uroczystością Trójcy Świętej przynajmniej raz powinni przyjąć Komunię św., poprzedzając to spowiedzią.

Szczególnymi nabożeństwami Wielkiego Postu są: Droga Krzyżowa odprawiana zwykle w piątki oraz niedzielne Gorzkie Żale. Katechizm Kościoła Katolickiego przypomina, że bez nawrócenia serca, czyny pokutne pozostają bezowocne i kłamliwe. I odwrotnie — nawrócenie wewnętrzne skłania do uzewnętrznienia takiej postawy przez widzialne gesty i czyny pokutne

'Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię' to słowa Jezusa najczęściej powtarzane przez kaznodziejów przez sześć tygodni Wielkiego Postu. Z liturgii znika radosne 'Alleluja' i 'Chwała na wysokości Bogu', a dominującym kolorem szat liturgicznych staje się fiolet. Zakazane jest przyozdabianie ołtarza kwiatami, zaś gra na instrumentach muzycznych dozwolona jest tylko w celu podtrzymania śpiewu. Jedynym wyjątkiem od dwóch ostatnich zastrzeżeń jest IV Niedziela Wielkiego Postu, zwana Laetare.

Wielki Post ma pobudzić osoby wierzące do podjęcia zdecydowanej drogi osobistej odnowy. W dzisiejszych czasach, gdy post kojarzy się tylko z zakazem zabawy i jedzenia mięsa, może należy większy nacisk położyć na wyjaśnienie prawdziwej istoty wielkopostnej pokuty. To bowiem także czas na przemyślenie tego, czy zawsze staramy się postępować właściwie i godnie. To okres, w którym możemy się stać choć odrobinę lepsi.