Klauzula o zakazie konkurencji

Czy klauzula o zakazie konkurencji działa w obie strony? To znaczy, kiedy pracodawca nie wypłaca mi odszkodowania np. w pierwszym miesiącu po ustaniu stosunku pracy, to czy ja mogę podjąć pracę w konkurencyjnej firmie? I czy w takim razie pracodawca łamiąc ten zakaz ma obowiązek w dalszym ciągu płacić mi to odszkodowanie przez ten okres czasu i w takiej wysokości w jakiej jest mowa w tej klauzuli?

Kwestia, o którą Pan pyta uregulowana została w art. 1012§ 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, zakaz konkurencji, o którym mowa w § 1 art. 1012, przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa przewidziana w tym przepisie, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania.
Niewątpliwym jest zatem, że niewywiązywanie się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania powoduje z mocy prawa wygaśnięcie zakazu konkurencji, tzn. może Pan legalnie podjąć określoną w klauzuli konkurencyjnej działalność.
Wątpliwości budzić może natomiast druga kwestia,o którą Pan pyta: czy pracodawcę w dalszym ciągu obciąża obowiązek zapłaty odszkodowania. Taką samą wątpliwość powziął Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:
'Czy w świetle art. 1012 § 2 KP w razie ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty pracownikowi odszkodowania: przestaje obowiązywać umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy przed upływem terminu na jaki została zawarta i wygasają wzajemne zobowiązania stron; czy też: stosunek prawny łączący obie strony nie wygasa i pracownik zachowuje roszczenie o umówione odszkodowanie, mimo zwolnienia go przez pracodawcę z zakazu konkurencji przewidzianego w umowie?'
W uchwale z 11 kwietnia 2001 roku Sąd Najwyższy (OSNP 2002/7 poz. 155) udzielił następującej odpowiedzi:
'W razie niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta, a pracownik zachowuje roszczenie o odszkodowanie (art. 1012 § 2 KP).' Sąd Najwyższy jednoznacznie zatem wyjaśnił, że niewywiązywanie się przez pracodawcę z obowiązku wypłaty odszkodowania powoduje jedynie ustanie zakazu konkurencji rozumianego jako przyjęte przez pracownika zobowiązanie do powstrzymywania się od określonej działalności po ustaniu stosunku pracy, natomiast sama umowa o zakazie konkurencji nie wygasa, tym samym pracownik, który wywiązywał się ze swojego zobowiązania, zachowuje roszczenie o odszkodowanie za cały okres obowiązywania umowy.
(Przytoczona uchwała Sądu Najwyższego została jednak poddana krytyce w piśmiennictwie. W rozważanej sytuacji, zgodnie z poglądami niektórych autorów, powstaje roszczenie pracownika z tytułu niewykonania zobowiązania przez pracodawcę i konieczność naprawienie wynikłej stąd szkody - art. 471 i nast. Kodeksu cywilnego, które nie należy już do właściwości sądów pracy, lecz cywilnych).