Temat Kuriera 
Niewyjaśniona historia tunelu pod OdrąMroczne tajemniceJedną z bardziej interesujących krapkowickich legend, obok tej o poczciwym Chrapku, jest legenda o podziemnym przejściu łączącym zamki w Krapkowicach, Otmęcie i Rogowie Opolskim. Załóżmy, że legenda bliska jest prawdzie... W dawnych, średniowiecznych latach, kiedy losy władców zmieniały się co najmniej tak szybko jak pory roku, koniecznością było zabezpieczenie swoich włości, majątków i rodzin. Budowano warowne grody, zamki i budowle obronne, mające stanowić zabezpieczenie przed orężem wroga. Na każdą formę obrony znajdzie się jednak skuteczna forma ataku. Wojska oblegające gród zawierają przymierze z głodem, który skutecznie i konsekwentnie otwiera bramy warownych grodów. Jednym ze sposobów zaradczych jest zbudowanie sobie niezależnego źródła dostaw żywności, informacji, skrytego przemieszczania wojsk czy bezpiecznej skrytki nagromadzonych skarbów. Takim rozwiązaniem jest tunel, podziemna sztolnia łącząca dwa punkty, będąca domeną templariuszy, specjalistów w tej dziedzinie.Legenda głosi, że krapkowicki zamek jest połączony przejściem podziemnym z zamkiem w Otmęcie, a ten z kolei z zamkiem w Rogowie Opolskim, siedzibą templariuszy. Zbierzmy więc krążące na ten temat domysły, wspomnienia i relacje.Jeśli tunel rozpoczyna się w Krapkowicach, to z pewnością na zamku lub pod kościołem, w wewnętrznym punkcie obrony miasta, starannie chroniony przed dostępem niepowołanych osób. Zazwyczaj tunele rozpoczynają się w najniższych partiach piwnic. Krapkowicki zamek usytuowany jest na wzniesieniu, góruje nad obecną ulicą Odrzańską, ta z kolei leży kilka metrów nad poziomem Odry i brzegami Osobłogi. Różnica poziomów spora, tunel musiałby rozpoczynać się kilkanaście metrów poniżej najniższej kondygnacji zamkowych piwnic, lub z szybu - studni, stanowiącego rodzaj klatki schodowej.Pan Alfred S., nieżyjący już dziś mieszkaniec miasta twierdził, że widział po wojnie w rejonie dzisiejszej kafejki internetowej na ulicy Odrzańską zawał, który mógł być spowodowany wybuchem pocisku lub czymś innym. Można było dostrzec fragmenty obmurówki i jakiegoś podziemnego chodnika czy piwnicy. Czy mógł być to fragment podziemnego chodnika? Na terenie miasta można spotkać zapomniane piwnice, jak chociażby tą pod nowym parkingiem przy ul 1-Maja (pisano o niej w 'Kurierze' nr 2). Miejsce owego zawału pokrywa się z hipotetycznym przebiegiem tunelu długości 1250 m, pomiędzy oboma zamkami. Ludzka pamięć często zawodzi, a projekcje dziecięcej wyobraźni mogą po latach zakrzywiać ówczesną rzeczywistość. W omawianym rejonie prowadzono przecież prace kanalizacyjne, znajdowała się tam oczyszczalnia ścieków, a poniżej kolektor ściekowy, o znacznej średnicy…Wątpię czy tunel do Otmętu to prawda, przecież wtedy nie znano drenów, metod na osuszanie przejścia, które przecież musiało zbierać wodę, jak nie z Odry, to na skutek przesiąkania wód podskórnych - mówi Artur S. - Bardziej prawdopodobne wydaje mi się podziemne przejście z miasta poza jego mury obronne, żeby wysłać posłańca o oblężeniu, po żywność czy żeby umożliwić ucieczkę. Wydaje mi się, że związek z takim tunelem może mieć ta ruina obok budynku dzisiejszej Policji, w rejonie ul. Kozielskiej. Chociaż, może to był po prostu kiedyś młyn. Wydaje mi się, że jeśli tunel, to na pewno nie pod Odrą.W średniowieczu Odra nie była uregulowana, stanowiła szerokie, płytkie rozlewisko. Ewentualny tunel nie musiałby być zbyt głęboko posadowiony - nie można było przypuszczać, że Odra będzie uregulowana, a jej głębokość osiągnie 3 metry. Dziś należałoby sądzić, że prace regulacyjne polegające na pogłębianiu rzeki, mogły spowodować zniszczenie lub naruszenie stropu, a w rezultacie zawał lub zalanie chodnika, jeśli takowy faktycznie istniał.Załóżmy, że istniał, wydrążony w nieprzepuszczalnych dla wody pododrzańskich gruntach. Linia tunelu przecina most drogowy i wiedzie przez pola w kierunku wzgórza i zamku w Otmęcie, dokładnie tędy, którędy w ówczesnych czasach mogła wieść droga Krapkowice - Otmęt. Budowniczowie chodnika prowadząc jego szlak równolegle do drogi, ułatwialiby sobie orientację, poprzez wykonywanie otworów przydatnych np. do usuwania urobku ziemnego.Wśród mieszkańców Otmętu krąży legenda, jakoby w tamtejszym zamku było zejście do piwnicy i tunelu. Co więcej, domyślamy się gdzie. [foto] - Miejsce to kilkanaście lat temu można było rozpoznać po zabetonowanej i wzmocnionej podłodze-podeście, w której umieszczono metalowy krzyż, wspomina Jan, mieszkaniec miasta. Tworzenie betonowych czy żelbetowych 'korków' zamykających zejście do podziemi jest znaną i skuteczną metodą ochrony przed niepowołanymi gośćmi, stanowi też wzmocnienie sfatygowanych ruin. Dziś już nie sposób odnaleźć tego miejsca, cały teren jest zarośnięty krzakami, a obszar zamku został zabezpieczony przed dewastacją ogrodzeniem.Dotąd historia, jakby nie było, z architektonicznego punktu widzenia może wydawać się prawdopodobna. Legenda jednak głosi, że tunel ciągnie się dalej, aż do Rogowa Opolskiego. To spora odległość, w linii prostej około 3,2 km. Przebieg chodnika może być różny, bądź po linii prostej (najkrótszy), bądź taki, by ominąć meandry ówczesnego koryta Odry i przeciąć ją w najwęższym punkcie. Tunel kończy się w rogowskim zamku, pod kotłownią.Osoba pragnąca zachować anonimowość, wychowująca się w rogowskim parku w latach 60-tych, pamięta, że w okolicy jednego z pieców w kotłowni znajdowała się głęboka studnia. Studnia miała mieć charakter klatki schodowej lub pionowego szybu. Na jej dnie rzekomo rozpoczynał się tajemniczy tunel, wiodący w kierunku wschodnim, czyli w stroną Odry. Dziś, podobnie jak na zamku w Otmęcie, miejsce to jest niedostępne.Waldemar, mieszkaniec Odrowąża, wskazuje na istnienie jeszcze innego tunelu - Z Rogowa do zamku w Kamieniu Śląskim prowadzi przejście podziemne, a jego fragment czy wejście znajduje się nad prawym brzegiem Odry, w rejonie mostu z autostradą. Jako dzieci, często się tam bawiliśmy. W tych ruinach było jakieś wejście, chyba już dziś zawalone.Gdyby takie przejście było faktem, miałoby kilka kilometrów długości i stanowiłoby jedno z najdłuższych tego typu średniowiecznych przejść na świecie. Z pewnością byłoby też zawalone, bowiem na jego trasie znajdują się głębokie wyrobiska zakładów cementowo-wapienniczych. Czy gruzowisko na brzegu Odry, w rejonie mostu może mieć związek z tunelem?Nie znamy historii tego miejsca. Możemy założyć kilka wersji. Z jednej strony gruzowisko może być pozostałością po zabezpieczeniach nadodrzańskiej skarpy, z drugiej, mogła tu kiedyś istnieć strażnica. Jeśli istniała, mogła też być punktem pośrednim w hipotetycznym tunelu, na trasie Rogów - Kamień Śląski lub Rogów - Otmęt, jeśli taką wersję rozważymy.Racjonalnie patrząc, nie należy wykluczać istnienia podziemnego połączenia pomiędzy zamkami w Krapkowicach, Otmęcie i Rogowie Opolskim. Należy jednak przypuszczać, że - o ile jest ono faktem - znajduje się w ruinie, zalane lub częściowo zawalone.Eksplorację należałoby rozpocząć od sprawdzenia opisanych miejsc pod kątem istnienia piwnic czy tajemniczych wejść, spenetrowania podziemi krapkowickiego i rogowskiego zamku. Być może wskazówki znajdują się w archiwach firm wykonujących kanalizację, elektryfikację czy powojenną odbudowę nadodrzańskiej części miasta.Obecnie trwa odbudowa mostu kolejowego, mającego w założeniu stanowić zapasową przeprawę drogową. Interesującą, pieszą przeprawą mógłby być tunel. A jakaż by była atrakcja… Tyle o fikcji, domysłach, legendach. W kolejnej części przedstawione zostaną fakty.Zwracamy się z prośba do wszystkich, którzy mogliby podzielić się z nami jakimikolwiek informacjami na temat krapkowickich podziemi. Może wspólnie ustalimy coś więcej.
WITOLD ROŻAŁOWSKI |
startuj
z portalem
dodaj do
ulubionych
wydrukuj stronę
PDF CAŁA GAZETA 
wróć do
Kuriera nr 11
