Dla Kuriera Agnieszka Ciosek i Małgorzata Szarek z krapkowickiego OPS

Rewolucja w świadczeniach

Pierwszego czerwca weszła w życie nowa ustawa o świadczeniach rodzinnych. O zmianach rozmawiamy z Agnieszką Ciosek, starszym referentem d/s świadczeń rodzinnych i Małgorzatą Szarek, referentem d/s rodzinnych w krapkowickim Ośrodku Pomocy Społecznej.

Nowa ustawa o świadczeniach rodzinnych zaostrza kryteria jego przyznawania. Szacuje się, że poza systemem państwowej pomocy może znaleźć się nawet 400 tysięcy dzieci. Jak to wygląda w krapkowickim OPS?
Dodatek z tytułu samotnego wychowywania będzie teraz przysługiwał nielicznej grupie osób. Wiele z nich straci dodatki 170 zł na dziecko bądź 250 na dziecko niepełnosprawne. W tej chwili wszystkie świadczenia będą uzależnione od tego, czy alimenty są zasądzone czy nie.
O dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka może starać się tylko ten rodzic, którego dziecko nie ma zasądzonych alimentów, bo: jeden z rodziców nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany lub pozew o alimenty został oddalony przez sąd. Jeżeli któryś z tych warunków zaistnieje, to będzie można otrzymywać dodatek, ale tylko na dwoje dzieci, a więc nie jak kiedyś na każde dziecko.
W ubiegłym roku dodatek dostawało 347 osób samotnie wychowujących dzieci. W gminie Krapkowice około 250 osób straci teraz ten dodatek, z tym że większość z tych osób zakwalifikuje się na zaliczkę alimentacyjną, która zrekompensuje te straty. Jeżeli ojciec dziecka żyje i jest ustalony, to muszą być zasądzone alimenty dla samotnej matki. Wiele osób teraz dopiero załatwia niezbędne formalności związane ze ściąganiem alimentów, bo wcześniej nie było takiej potrzeby. Teraz dopiero po raz pierwszy niektóre osoby wnoszą sprawę do komornika o egzekucję należności. Różnica polega też na tym, że dotychczasowy dodatek był bezzwrotny, a zaliczka idzie na poczet długu.

Co to jest tzw. zaliczka alimentacyjna?
Jeżeli są zasądzone alimenty na dziecko i ojciec dzieci bądź matka nie wywiązują się z obowiązków i płacą część alimentów lub w ogóle, to osobie, która skierowała sprawę do komornika, będziemy wypłacać tzw. zaliczkę alimentacyjną. Zaliczka będzie wypłacana maksymalnie do wysokości wyroku w sprawie alimentów, ale nie więcej niż 300 zł. Jeżeli jest dochód w rodzinie wyższy to będzie maksymalnie 170 zł na pierwsze i drugie dziecko bądź 120 na trzecie i kolejne dzieci. Każdy przypadek musi być rozpatrywany indywidualnie. Inaczej sytuacja będzie też wyglądała, jeśli alimenty są częściowo płacone. Wtedy będziemy wypłacać prawdopodobnie tylko różnicę. To jeszcze ma się zmienić, bo szykują się jeszcze drobne zmiany w przepisach.
Zaliczka będzie formą długu, więc nawet gdyby komornikowi nie udało się zająć wynagrodzenia, bo na przykład rodzic pracuje 'na czarno' i tak ta osoba będzie musiała potem to spłacić, bo to będzie rodzaj zadłużenia wobec nas. Jeżeli przykładowo bezrobotny ojciec podejmie pracę, od razu komornik będzie mu zajmował mu wynagrodzenie. Niesolidny rodzic nie płacący alimentów będzie też zapisany w rejestrze dłużników, więc nie będzie mógł brać kredytów. Po wniosku skierowanym do starostwa można mu także zająć prawo jazdy, więc tych nieprzyjemnych konsekwencji jest sporo. Samorządy gminne też są zmobilizowane, bo część kwoty, którą uda się ściągnąć od zalegającego alimenciarza, zasili ich budżet.

Do tej pory dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka należał się każdemu samotnemu rodzicowi. Po 1 września ten dodatek dostaną nieliczni. Czy ubędzie Wam świadczeniobiorców?
Wprawdzie ubędzie nam samotnych matek, ale szacujemy, że i tak wzrośnie nam liczba świadczeniobiorców o co najmniej 300-400 osób. Od września przejdą do nas wszystkie osoby, które pobierały wcześniej zasiłki w ZUS (jakieś 220 osób), KRUS (około 50 osób), dodatkowo przejdą wszystkie osoby, które pracują w zakładach zatrudniających mniej niż 20 osób. Do tej pory świadczenia u nas pobierały osoby pracujące w zakładach zatrudniających tylko do pięciu osób, bezrobotni oraz oczywiście osoby samotnie wychowujące dzieci. Oprócz tego od 01.05.2004 r. tylko my wypłacamy wszystkie zasiłki wychowawcze.
Dodatkowo przejdą do nas wszystkie osoby, które pracują w większych zakładach, ale są rodzinami wielodzietnymi (czyli troje lub więcej dzieci uprawnionych do zasiłku).
Jeżeli w rodzinach występują dzieci, które dojeżdżają do szkół ponadgimnazjalnych, również te rodziny będziemy obsługiwać, a nie pracodawca.

Od kiedy rozpocznie się wypłacanie świadczeń, skoro termin składania wniosków upływał 31 lipca, a wiele osób jeszcze tego nie zrobiło?
U nas w ośrodku raczej nie będzie tak, że jak ktoś złożył wniosek po 31 lipca, to będzie miał dopiero w październiku wypłacone świadczenia.
Musimy uspokoić naszych mieszkańców, bo nie jest napisane nigdzie w ustawie, że jak wniosek wpłynie w sierpniu bądź we wrześniu to mamy wypłacać w październiku. Chcemy wszystkie wnioski, nawet te które wpłyną do końca sierpnia, wypłacić jeszcze we wrześniu.
We wrześniu planujemy uruchomić kilka terminów. Pierwszy termin wypłat przypada w naszym ośrodku na 18 września. Następny planujemy na 22 września, a trzeci termin wypadać będzie gdzieś pod koniec miesiąca.
Do tej pory wpłynęło mniej wniosków niż się spodziwaliśmy, tak więc przypuszczamy, że pod koniec sierpnia będzie gorąco. Myślimy jednak, że ze wszystkim uporamy się na czas.
Telewizja nieco przesadziła z tymi komunikatami o ostatecznym terminie składania wniosków w lipcu, ale z drugiej strony zmobilizowała większość świadczeniobiorców. Sytuacje z opóźnionym wypłacaniem świadczeń mogą mieć miejsce w dużych ośrodkach. My staramy się na bieżąco wszystko wprowadzać i poprawiać błędy we wnioskach, tak więc przypuszczamy, że wszystko u nas będzie przebiegać bez zakłóceń i każdy otrzyma świadczenia na czas.

Dziękuję za rozmowę.
ramka
Zasiłek rodzinny (stawki obowiązujące do sierpnia 2006 roku):
- 43 zł na pierwsze i drugie dziecko,
- 53 zł na trzecie dziecko,
- 66 zł na czwarte i kolejne dziecko;

Zasiłek pielęgnacyjny (stawka od września 2005 roku):
- 144 zł;

Dodatki do zasiłku rodzinnego wypłacane od września 2005 roku:
- z tytułu urodzenia dziecka - jednorazowo 500 zł,
- opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - 400 zł miesięcznie,
- samotnego wychowywania dziecka - 170 zł miesięcznie, nie więcej niż 340 zł na wszystkie dzieci (odpowiednio 250 zł do max. 500 zł na dzieci niepełnosprawne),
- wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej - 50 zł miesięcznie na trzecie i kolejne dziecko,
- rozpoczęcia roku szkolnego - 90 zł jednorazowo,
- podjęcie przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - miesięcznie 80 zł (internat) lub 40 zł (dojazd),
- kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego - 50 zł na dziecko do 5 lat, 70 zł na dziecko w wieku 6-24 lat.