Serwis Prawny Gazeta Prawna

Jakie składki na początek

Najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osób rozpoczynających działalność od 25 sierpnia 2005 r. wynosi 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Jednak składki od takiej kwoty będzie można opłacać tylko przez 24 miesięce kalendarzowe od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej.

Osoby, które po 24 sierpnia 2005 r. rozpoczną działalność gospodarczą, będą mogły opłacać, w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności, składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej przez siebie kwoty, nie niższej jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Z tym dniem wchodzi bowiem w życie ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 150, poz. 1248).
W 2005 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 849 zł. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób rozpoczynających działalność wynosi więc 254,70 zł (30 proc. x 849 zł).
Ponadto z uwagi na fakt, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe stanowi również podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe, osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności będzie naliczała od kwoty 254,70 zł także składki na ubezpieczenie wypadkowe oraz chorobowe.

Faktyczne prowadzenie działalności
Osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Decydujące znaczenie dla ustalenia czy istnieje w danym przypadku obowiązek ubezpieczeń ma faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a nie posiadanie uprawnień do jej prowadzenia. W praktyce więc okres faktycznego prowadzenia działalności może nie pokrywać się z okresem, który wyznaczają daty wpisane w ewidencji działalności gospodarczej (czyli rozpoczynającego się datą wpisu i kończącego się datą wykreślenia z ewidencji).
W pewnych przypadkach działalność nie jest w ogóle podejmowana mimo uzyskania wpisu, jest rozpoczynana ze znacznym opóźnieniem (np. z przyczyn losowych lub w związku z oczekiwaniem na wydanie wymaganej prawem licencji) lub też dana osoba czasowo zaprzestaje jej prowadzenia.
Przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) i ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (w części już obowiązującej; Dz.U. nr 173, poz. 1807 z późn. zm.) określają jedynie zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast fakt, że osoba prowadząca działalność gospodarczą nie dopełniła obowiązków w zakresie zgłoszenia organowi ewidencyjnemu zmian w stosunku do danych zawartych w zgłoszeniu o wpis (w tym daty rozpoczęcia działalności) lub informacji o zaprzestaniu działalności nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności, a w konsekwencji istnieniu obowiązku ubezpieczeń społecznych.
Dlatego też osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i jako datę rozpoczęcia prowadzenia działalności podała, np. 1 sierpnia, ale faktycznie rozpoczęła działalność dopiero od 25 sierpnia lub później, może skorzystać z preferencyjnych zasad naliczania składek. Znaczenie ma bowiem data faktycznego rozpoczęcia prowadzenia działalności.

Podstawa wymiaru składek
Minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za sierpień wynosi:
- 254,70 zł – dla osób rozpoczynających działalność od 25 sierpnia (podstawa ta ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu),
- 1449,27 zł – dla pozostałych przedsiębiorców.

Komu nie przysługuje ulga
Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie skorzystają osoby, które:
- prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność,
- wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Zgłoszenia do ZUS
Fakt rozpoczęcia wykonywania działalności należy zgłosić do ZUS, a więc złożyć zgłoszenie płatnika składek oraz zgłosić do ubezpieczeń siebie jako ubezpieczonego.
Zgłoszenia płatnika składek dokonuje się poprzez złożenie formularza:
- ZUS ZFA – zgłoszenie płatnika składek osoby fizycznej, lub
- ZUS ZPA – zgłoszenie płatnika składek osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (gdy działalność jest prowadzona w ramach spółki cywilnej).
Zgłoszenie płatnika składa się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych we właściwej jednostce organizacyjnej ZUS w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru albo w formie wydruku z aktualnego programu informatycznego udostępnionego przez ZUS. Należy do niego dołączyć kopie decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP i zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON.
Zgłoszenia siebie jako osoby ubezpieczonej do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego należy dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń (tj. od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności). W tym celu należy złożyć formularz ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 10 XX.
Natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne dla osób prowadzących działalność. Podlegają temu ubezpieczeniu od dnia wskazanego we wniosku o objęcie ubezpieczeniem nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu ZUS ZUA.
Dlatego też osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności gospodarczej (np. od 1 września), która chce podlegać również dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od pierwszego dnia jej prowadzenia, w formularzu ZUS ZUA składanym w ZUS (w terminie do 8 września), powinna zaznaczyć oprócz obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.