Krapkowice Remont śluzy

Przywrócić rzekę miastu

Ostatnim oczkiem w głowie kierownika jest renowacja starej, zabytkowej śluzy na Odrze.
- Ta śluza nie była od dwudziestu kilku lat używana. Tu było wszystko zarośnięte. Musieliśmy odkryć skarpy. Cały teren był po powodzi zamulony na półtora metra. Zrobiliśmy drogę zjazdową i doprowadziliśmy w to miejsce oświetlenie.
Stara śluza, o której mowa, datuje się na 1893 rok. Dzięki archiwalnemu zdjęciu z 1919 roku urządzenie może być dokładnie zrekonstruowane.
- Śluza po całkowitym remoncie będzie służyć do śluzowania statków, ale głównie tych pasażerskich i turystycznych. W odróżnieniu od tej zelektryfikowanej musi być obsługiwana ręcznie. Gdyby była duża awaria na głównej śluzie, to przez Krapkowice nie przepłynie już nic. Dlatego jest potrzebna mała śluza. Na śluzie automatycznej śluzowanie trwa 15 minut. Za to ręczne śluzowanie trwa ponad godzinę. Muszą być holowniki, które pozwalają wyciągać statki z tego kanału. Ale awaryjna śluza powinna być - uważa Klemens.
Przechodzimy na drugą stronę starej śluzy. Idziemy teraz wzdłuż Odry po stalowej kładce przypominającej molo.
- Ta ścianka, po której idziemy, zastępuję wał. Ponad dwadzieścia lat temu 500 m dalej zrobiono nowy jaz. Budowano go najpierw na suchym terenie, a dopiero potem doprowadzono do niego wodę. Zdecydowaną większość jazów buduje się z reguły metodą grodziw wodoszczelnych. W nurcie rzeki wbija się gródź wodoszczelną, wypompowuje się wodę, kładzie się betony, uzbraja i buduje się to wszystko w grodziach - wyjaśnia mój przewodnik.
- Tu był stary jaz piętrzący wodę - mój rozmówca wskazuje na wystające z Odry elementy konstrukcji.
- Widać tylko część tego, bo reszta leży w wodzie. To była konstrukcja do składania. Piętrzyło się wodę poprzez ustawianie belek w pionie. Tutaj było jakieś 800 belek. Jak dostawało się sygnał z góry, że idzie wielka woda, to trzeba było te belki szybko wynosić na plecach. Taka belka po nasiąknięciu ważyła 70-80 kg. I to nosiliśmy po tej kładce i zostawialiśmy wysoko na brzegu, żeby to potem nurt nie porwał. To była zabójcza robota. Też miałem okazję popracować tak w Rogowie, gdzie był ostatni jaz iglicowy na tej części Odry. To niebezpieczna praca i bardzo wykańczająca. Trzeba te belki szybko wynosić po wąskiej kładce. A woda rwie i szumi! Jedynym naszym zabezpieczeniem była osobista kamizelka ratunkowa. Nic poza tym - wspomina Klemens.
Na dzisiejszych jazach wszystko odbywa się już automatycznie.
- Część tych kozłów starego jazu chcemy ustawić na brzegu, by ludziom pokazać, jak taki jaz się składał, jak te iglice były ustawione, żeby woda się nie przelewała. Dopóki w 1980 roku nie oddano do użytku nowego jazu przez około sto lat to funkcjonowało - mówi Klemens.Marzeniem kierownika stopnia wodnego w Krapkowicach jest powstanie Muzeum Odry, które miałoby być usytuowane w pobliżu starej śluzy.
- Będziemy zbierać wszystko, co jest związane z Odrą. Eksponaty, urządzenia związane z żeglugą, urządzenia służące do śluzowania i piętrzenia wody, stare narzędzia, jakie były do tego używane, kotwice, windy kotwiczne. Szkoda, że dużo rzeczy było bezmyślnie zniszczonych, zezłomowanych... bo to nie nasze, bo to poniemieckie, a teraz przydałyby się. Oprócz tego w gablotach będziemy eksponować stare mapy, zdjęcia, opisy. W pobliżu mamy starą szopę, gdzie może być też coś eksponowane - planuje Klemens.
Plany to tym bardziej realne, że rządowy Program Odra 2006 przewiduje m. in. finansowanie projektów turystycznych. Poza tym wzdłuż Odry przebiega jedna z tras rowerowych Euroregionu Pradziad.
- Trasa rowerowa prowadzi z Góry św. Anny aż do Czech. Przebiega m. in. przez nasz stopień wodny. Nasza stara śluza ma być włączona jako atrakcja turystyczna, a na ten cel można uzyskać pieniądze z funduszy unijnych - cieszy się Klemens.
Kolejny cel to przede wszystkim stworzenie portu miejskiego.
- Wielokrotnie mieliśmy zapytania, czy w Krapkowicach jest port, gdzie mógłby jakiś statek turystyczny przycumować, gdzie pasażerowie mogliby wysiąść. A przecież przed wojną Krapkowice miały cztery przystanie. Na Osobłodze był port miejski. Poniżej mostu były jeszcze przeładownie. Kiedyś na Osobłodze była też przystań kajakowa, a także w Otmęcie za mostem kolejowym. Tam był nawet taki specjalny barak. Chcielibyśmy to wszystko przywrócić - podkreśla Klemens.
- Chcemy przywrócić port na Osobłodze choćby też po to, by ten nasz Chrapek miał w końcu gdzie cumować.
Jak na razie wspomniany Chrapek nie pływa nie tylko z powodu braku przystani.
- Trochę go nam źle zbudowano. Kadłub był robiony w stoczni w Dobrzeniu. Źle zrobiono linię wału. Ale na wiosnę będzie pływał. Dostanie czterocylindrowy, mocniejszy silnik od mercedesa. Dotychczasowy od traktora jest za słaby i robi za dużo hałasu. To jest prototyp, który ma służyć zarówno mieszkańcom, jak i turystom. Mieliśmy też chętnego z Niemiec, który chciał, żeby taki statek pasażerski pływał po Odrze. Problem tylko właśnie w tym, że pasażerowie nie mają gdzie wsiadać. Z natury jestem optymistą i myślę, że jeszcze w tym roku coś się uda zrobić. Przyjedzie taka karuzela i 5 zł kosztuje 5 minut przejażdżki. A Chrapkiem za 5 zł będzie można przez godzinę po Odrze pływać. Mamy już projekty innych, większych statków na 40 miejsc. Gdyby się znalazł jakiś inwestor, który wziąłby to w leasing... - rozmarza się Krystian Klemens.