Zwolnienie lekarskie Prawa pracodawcy

Jak skontrolować chorego

Niewłaściwe wykorzystywanie zwolnień lekarskich nie jest zjawiskiem nowym. Dlatego przepisy dają pracodawcom wypłacającym zasiłki chorobowe możliwość przeprowadzenia kontroli w domu ubezpieczonego przebywającego na zwolnieniu lekarskim.

Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty zaświadczeniem lekarskim, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że w czasie tego zwolnienia od pracy wykonywał pracę zarobkową albo wykorzystywał je w sposób niezgodny z jego celem.
Osoba kontrolowana utraci zasiłek chorobowy bez względu na podstawę odpłatnego wykonywania pracy, np. umowa o pracę, umowa cywilnoprawna. Zakaz wykonywania pracy podczas pobierania świadczeń chorobowych obowiązuje również, gdy w zaświadczeniu lekarskim umieszczono adnotację - chory może chodzić. Stan zdrowia w takim przypadku upoważnia ubezpieczonego tylko do podejmowania zwykłych czynności życia codziennego, np. pójścia na zabieg czy kontrolę lekarską. Nie daje mu natomiast prawa do świadczenia pracy.

Pracodawca może również skontrolować ubezpieczonych zwolnionych od pracy w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych albo o zwalczaniu gruźlicy, a także osoby niewykonujące pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny. W tym ostatnim przypadku należy ustalić, czy:
- ubezpieczony nie wykonuje pracy zarobkowej,
- ubezpieczony nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy niezgodnie z jego celem,
- poza ubezpieczonym nie ma innych domowników mogących zapewnić opiekę (nie dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem do 2 lat).
PRZYKŁAD
Czy kontynuowanie studiów w czasie orzeczonej niezdolności do pracy (udział w zajęciach, przystąpienie do egzaminu) stanowi podstawę do pozbawienia mnie prawa do zasiłku chorobowego?
Nie. Udział w zajęciach na uczelni, zdawanie egzaminów nie stanowi podstawy do pozbawienia pani prawa do zasiłku chorobowego, pod warunkiem że te okoliczności nie mają wpływu na pogorszenie pani zdrowia i nie spowodują przedłużenia okresu niezdolności do pracy.

Prawo do zasiłku chorobowego można utracić z powodu wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy oraz wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, czyli nieprawidłowego postępowania w okresie, na który została orzeczona czasowa niezdolność do pracy, a w szczególności: nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, wykonywanie różnego rodzaju czynności mogących pogorszyć stan zdrowia lub wykorzystywanie zwolnienia dla innych celów niż leczenie.
Przy ocenie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego uwzględnia się rodzaj choroby i treść zaświadczenia lekarskiego. Ocena, czy udział w zajęciach na uczelni w okresie pobierania zasiłku chorobowego nie jest działaniem niezgodnym z celem tego zwolnienia, należy do lekarza wystawiającego zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby.

Uprawnienia kontrolerów
Osobie przeprowadzającej kontrolę pracodawca powinien wystawić imienne upoważnienie. Uprawnia ono do wykonywania kontroli w miejscu zamieszkania, miejscu czasowego pobytu oraz miejsca zatrudnienia osoby kontrolowanej.
W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie w sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół. Protokół powinien być przedłożony osobie kontrolowanej, która ma prawo do wniesienia uwag.
Wątpliwości, czy zwolnienie lekarskie od pracy było wykorzystywane niezgodnie z jego celem, rozstrzyga właściwa jednostka organizacyjna ZUS, uzyskując w miarę potrzeby opinię lekarza leczącego. W razie sporu oddział ZUS wydaje decyzję, od której ubezpieczonemu przysługuje odwołanie do sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 4778 par. 2 pkt 1 k.p.c.).
Czy w przypadku podejrzeń co do zasadności zwolnienia lekarskiego pracodawca, który nie jest upoważniony do wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i wypłaca tylko wynagrodzenie chorobowe, ma prawo zainicjować kontrolę?
Tak. Kontrolę prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy sprawują lekarze orzecznicy ZUS. Może być ona wszczęta na wniosek pracodawcy nie tylko, gdy wypłaca zasiłek chorobowy, ale także, gdy wypłaca wynagrodzenie za okres choroby.
W celu dokonania oceny lekarz orzecznik może zbadać ubezpieczonego. Jeżeli stwierdzi, że zwolnienie zostało wydane na zbyt długi okres (nieuzasadniony stanem zdrowia), wystawia zaświadczenie traktowane na równi z zaświadczeniem stwierdzającym brak przeciwwskazań do podjęcia pracy na określonym stanowisku. Stwierdzenie braku niezdolności do pracy powoduje ustanie prawa do wynagrodzenia chorobowego.
Pamiętaj, że gdy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem - traci prawo do zasiłku lub wynagrodzenia za cały okres orzeczonej absencji. Jednak mimo utraty prawa do świadczenia, okresy takiej niezdolności do pracy wlicza się do okresu zasiłkowego na równi z okresami, za które świadczenie wypłacono.