Czynniki rakotwórcze w środowisku pracy

Czynniki rakotwórcze (kancerogeny) są to liczne, rozpowszechnione w środowisku czynniki, wywołujące w żywych organizmach rozwój procesów nowotworowych. Czynniki środowiska pracy, które są czynnikami etiologicznymi nowotworów, nazwano kancerogenami zawodowymi. Aktualnym obowiązującym aktem prawnym regulującym tematykę czynników rakotwórczych w środowisku pracy jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r w sprawie substancji, preparatów czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. Nr 280 z 2004 r poz. 2771). W/w rozporządzenie określa wykaz substancji, preparatów lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, w którym ujęto:1. substancje i preparaty chemiczne w tym:
- substancje nieorganiczne (46 pozycji)
- substancje organiczne (107 pozycji)
- złożone substancje węglopochodne (152 pozycje)
- złożone substancje ropopochodne (511 pozycji)
- substancje różne (3 pozycje)2. czynniki fizyczne
- promieniowanie jonizujące3. czynniki biologiczne
- wirus zapalenia wątroby typu B i C4. procesy technologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji, preparatów lub czynników rakotwórczych lub mutagennych
- produkcja auraminy
- procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie
wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, obecnych w sadzy
węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych
- procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie pyłów, dymów
i aerozoli tworzących się podczas rafinacji niklu i jego związków
- produkcja alkoholu izopropylowego metodą mocnych kwasów
- prace związane z narażeniem na pył drewna twardego (dąb i buk).Substancje rakotwórcze mogą być wchłaniane przez drogi oddechowe, przewód pokarmowy lub wnikać przez skórę. Przez drogi oddechowe substancje chemiczne mogą być wchłaniane w postaci par tych substancji, gazów, dymów, aerozoli i pyłów. Przenikanie przez skórę wzmacniają nawet do kilkudziesięciu tysięcy razy otarcia i uszkodzenia skóry, Wnikanie drogą pokarmową jest niewielkie i wiąże się głównie z niehigienicznym zachowaniem się pracowników ( np. spożywanie posiłków lub palenie papierosów bez uprzedniego umycia rąk- czasem nawet na stanowisku pracy, na którym występuje czynnik rakotwórczy). Narażeni na czynniki rakotwórcze są m.in. pracownicy laboratoriów chemicznych, pracowni radiologicznych, laboratoriów biologicznych, wytwórni płyt wiórowych, koksowni, gazowni, hut, wytwórni baterii, przemysłu tworzyw sztucznych, przetwórstwa drewna, dekarze, pracownicy kładący asfalt, zajmujący się galwanotechniką, górnicy.Od momentu wystąpienia choroby nowotworowej do chwili jej ujawnienia się, może upłynąć nawet dwadzieścia lat. Choroby nowotworowe mogą dotyczyć skóry, dróg oddechowych, narządów wewnętrznych, układu pokarmowego, układu nerwowego, kości, układu krwiotwórczego. Odpowiedzialność za podjęcie odpowiednich działań zapobiegających zawodowym zagrożeniom zdrowia stwarzanym przez czynniki rakotwórcze ponoszą pracodawcy. Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę, aby wykorzystując odpowiednie osiągnięcia nauki i techniki zapewnił pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Nakłada jednocześnie na pracodawcę obowiązek zastępowania substancji i czynników rakotwórczych substancjami i czynnikami mniej szkodliwymi oraz stosowanie innych dostępnych środków ograniczających wielkość narażenia zawodowego na kancerogeny. Zobowiązuje również pracodawcę do rejestrowania pracowników narażonych na działanie czynników rakotwórczych oraz wszystkich prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z tymi czynnikami. Jeśli to tylko możliwe, należy unikać kontaktu z czynnikami rakotwórczymi. Gdy ich użycie w danym procesie technologicznym jest jednak niezbędne, muszą być przestrzegane szczególne środki ostrożności. Ograniczenie kontaktu z czynnikami rakotwórczymi można uzyskać przez zmiany w procesie technologicznym, ograniczenie ekspozycji (skrócenie czasu pracy, rotację, limitowany czas pracy w ciągu roku), stosowanie środków ochrony indywidualnej (ochrony dróg oddechowych, rękawice, ubranie ochronne), wentylację (odciągi). Na stanowiskach pracy, na których występują czynniki rakotwórcze przeprowadza się pomiary środowiska pracy z zakresu stężeń i natężeń czynników rakotwórczych i mutagennych. Pracownicy mający kontakt z czynnikami rakotwórczymi muszą podlegać szczególnemu nadzorowi ochrony zdrowia oraz szkoleniom dot. ryzyka zawodowego związanego z pracą w narażeniu na czynniki rakotwórcze.
Oprac. prac. Oddziału Higieny Pracy

krapkowice

Wydruk strony: <http://krapkowice.net/kurier,art,id_9051> [04.12.2008 23:52:35]